De Oostelijke Eilanden zijn een eigenzinnig stuk binnenstad met ruimte voor verandering en hergebruik. Onder begeleiding van Urhahn Urban Design en Stipo hebben bewoners, ondernemers, eigenaren, corporaties en de gemeente Amsterdam in de afgelopen maanden een streefbeeld gemaakt voor de regelarme ontwikkeling van de Oostelijke Eilanden in de komende 20 jaar. De Oostelijke Eilanden worden hierin getypeerd als ‘Klein Berlijn’, een regelarme zone met ruimte voor initiatieven, voortbouwend op het verleden en sociaal betrokken. Tijdens een werkconferentie op donderdag 23 mei zullen de uitkomsten van de collectieve planvorming aan alle belangstellenden worden voorgelegd. Iedereen uit de buurt is welkom om aan deze sessie deel te nemen.

De kernwaarden van dit Berlijngevoel dienen nu als onderlegger voor de het gezamenlijke toekomstbeeld. De kernwaarden zijn: spontaan: open, regelvrij, initiatiefrijk

• eigenzinnig: autonoom, milieubewust, sociaal hart, uitgesproken
• verborgen: gevarieerd, hybride, verborgen schatten, je moet er moeite voor doen
• ondernemend: werkersmentaliteit, activisme, sociaal ondernemerschap, kunstenaars

Ooit waren de Oostelijke Eilanden het grootste industriële complex ter wereld. Al sinds de tijd van de VOC wordt hier in de nabijheid van de werkplaatsen ook gewoond. Nu de industrie uit de buurt is verdwenen wordt hier op kleinschaligere maar veelzijdigere manieren gewerkt, maar zijn ook rustige groene wooneilanden te ontdekken. Deze menging van werken en wonen zorgt voor levendigheid op verschillende momenten van de dag. Tegelijkertijd zullen de Eilanden een Berlijnse relaxedheid en ‘schoon-lelijkheid’ blijven behouden. Naast wonen en werken is er een rijke mix van horeca, winkelen in speciaalzaken, gezelligheid, kunst en cultuur te vinden. Van binnen zijn de buurten rustig, langs de hoofdwegen is het levendiger geworden.

De toekomstige aanpak zet in op flexibiliteit en veranderlijkheid, met tijdelijkheid als permanente toestand. Door de  Eilanden uit te roepen tot ‘vrijstaat’ – een regelarme zone – wordt  ruimte geboden voor  eigen initiatief, spontaniteit en menging. Het bestaande vastgoed is leidend, her en der komen nog toevoegingen maar er is geen sprake van grootschalige sloop. Het gebied ontwikkelt zich vanuit eigen kracht verder. Eigen initiatief uit zich bijvoorbeeld in zelfbouw, in de uitbreiding van bestaande panden, in collectieve tuinen en sociaal ondernemerschap.

De geschiedenis staat centraal bij de ontwikkelingen. De haven- en waterstructuur is beter benut, het nautisch erfgoed vergroot, en het verleden van de admiraliteit is te zien. De inhoud van de musea is verbonden met wat je in de buurten aantreft. De identiteitsdragers zijn de dragers geworden voor de ontwikkeling van het gebied. De ‘parels’ staan in de spotlight en zijn onderling verbonden.

Tenslotte zal er ook meer ruimte zijn voor ontmoetingen. Er zijn veel kleinere ontmoetingsplekken met de Oosterkerk als de centrale plek voor iedereen. Een betere openbare ruimte geeft ruimte voor gezelligheid. De wandelroutes langs het water zijn sterk verbeterd, de kades dichter bij het water gebracht en de sfeer verbeterd. De Eilandenboulevard is verkeersluw met brede stoepen. Dankzij logischere fietsroute(s) van CS via Oostelijke Eilanden naar het Funen zijn de Eilanden beter verbonden met de rest van de stad.

Om tot dit streefbeeld te komen zijn een aantal opgaves geformuleerd, variërend van het aantrekkelijker maken van de kades rond de Nieuwe Vaart tot het benutten van de hoven voor ontmoeting. De ideeën worden stap voor stap opgenomen in het meerjaren programma  van het stadsdeel, maar bij alle acties is er meer nodig dan alleen geld van het stadsdeel: alleen met betrokkenen en actieve buurtbewoners en ondernemers kunnen de ideeën gerealiseerd worden.

Het boekje met uitleg over de streefbeelden is hier te downloaden.

View Larger Map

Oostelijke Eilanden – regelarme gebiedsontwikkeling

Buurtbewoners in de Rotterdamse wijk Coolhaven maken van een onbenutte kavel een buurttuin. Inmiddels zijn er zijn 80 mensen bij de tuin betrokken en worden allerlei activiteiten voor de buurt georganiseerd. Het initiatief is inmiddels beter bekend als ‘Schat van Schoonderloo.’

Bestemming

In de Rotterdamse Schoonderloostraat ligt een kavel lange tijd braak. Het is een plek waar oude koelkasten worden gedumpt en waar junks vrij spel hebben. Op een gegeven moment zijn er plannen voor nieuwbouw op het kavel. Een buurtbewoner komt erachter dat op het kavel een groenbestemming ligt en vat samen met andere buurtbewoners het plan om die groenbestemming te benutten. Ze richten een stichting op en gaan in gesprek met de gemeente. Deze ziet na acht jaar in dat het beter is de bestemming in de groenarme buurt niet te wijzigen en besluit de kavel in bruikleen te geven aan de bewoners.

Bewonersparticipatie

De initiatiefnemers richten een stichting op en van de gemeente krijgt de stichting een bruidsschat mee, een budget dat hoog genoeg is voor een groene basisherinrichting van het gebied. Aan de deelgemeente vragen de bewoners om begeleiding voor brede bewonersparticipatie. Voor een maatschappelijk uurtarief krijgen zij een groenadviseur toegewezen. Met hem, en andere buurtbewoners, maken ze een plan voor de tuin: De Schat van Schoonderloo. De aanleg daarvan wordt grotendeels verzorgd door buurtbewoners zelf. Grote onderdelen, zoals de aanleg van de vijver en de jeu de boulesbaan worden via de deelgemeente onderhoudsvrij aanbesteed. Met een eigen 1 procentregeling geeft de stichting kunstenaars uit de buurt opdracht voor kunstwerken voor de tuin.

Creatieve fondsenwerving

Voor verder budget voor inrichting en activiteiten werft de stichting fondsen bij het Oranjefonds en reguliere gemeentelijke fondsen voor bewonersinitiatieven. De tuin wordt soms verhuurd voor bijeenkomsten. Daarnaast dragen bewoners en ondernemers bij met tweedehands spullen en de twee buurtslagers sponsoren bewonersbijeenkomsten met vlees voor op de barbecue.

Schat voor de buurt

De beheerde tuin heeft een belangrijke functie voor de buurt. Niet alleen heeft het kavel weer een prettige uitstraling, er worden kinderactiviteiten georganiseerd en een brede groep buurtbewoners wordt actief bij de tuin betrokken. De stichting heeft zo’n tachtig vrijwilligers die helpen met het onderhoud en verdere ontwikkeling van de tuin. Daarnaast biedt de tuin werkplekken voor re-integratie. Vanuit de sociale dienst kunnen werkloze buurtbewoners aan de slag als toezichthouder. Professionele organisaties zien de kracht van de Schat van Schoonderloo en vragen hen vaak deel te nemen aan de eigen activiteiten. Op de dag van het vrijwilligerswerk helpen corporatiemedewerkers het tuinhuis te schilderen.

Van onbenutte kavel tot buurttuin

Voor gewone stervelingen is de wereld van uw belleggingsfondsen ondoorgrondelijk. De leegstand rijst de pan uit. En de leegstand bij de één wekt de leegstand bij de ander op. Gebieden verpauperen. De miljoenen vloeien weg. Over urgentie is niet te twisten

En dan de weerbarstige werkelijkheid. Gevangen in beleggingsfondsen. Geketend door bestuurders (die de werkelijkheid niet onder ogen willen zien). Verlamd door aandelenkoersen. Het schrijnend resultaat: passiviteit. Een situatie die alleen maar verliezers kent. Ondernemers, bewoners, huurders, uw buren en u. En de grootste verliezer is de stad.

In uw functieomschrijving lees ik “de Assetmanager is verantwoordelijk voor de sturing van een vastgoedportefeuille teneinde een optimaal rendement te behalen op het verhuurde vastgoed en een maximale grondwaarde/beleggingspotentie te realiseren op het te ontwikkelen vastgoed”.

Mijn oproep aan u: vecht voor de stad, vecht voor uw fonds. Op de barricades. Laat zien dat de stad u aan het hart gaat. Sleur, trek en duw. Overtuig uw bestuur en investeer. Werk aan een duurzame toekomst van uw gebouw en uw gebieden.

Zonder leven is uw verzameling beton, staal en glas letterlijk waar-de-loos.

Sjoerd Feenstra

Een oproep aan assetmanagers van leegstaand vastgoed

Uit ons onderzoek naar de ruimtelijke en programmatische condities voor regionale markten komen wij tot de volgende conclusies:

Omgeving

Ruimtelijke relaties met omgeving

Een goede markt staat nooit op zich. Hij is op allerlei manieren met de omgeving verbonden en maakt deel uit van het stedelijk netwerk.

Programmering stedelijke omgeving

De aanwezigheid van andere stedelijke functies in de omgeving maakt een bezoek aan de markt aantrekkelijker. Zo kun je bijvoorbeeld na een museumbezoek even wat eten op de markt (Naschmarkt Wenen). Maar ook een prettig gemengd stuk stad met wonen, winkels en werken voegt veel toe. Onder deze conditie valt ook de aanwezigheid van potentiële kopers in de omgeving, dat wil zeggen een hoge dichtheid van bewoning rondom de markt.

Levendige plinten direct aan de markt

Bij veel van de succesvolle regionale markten valt op dat er een sterke wisselwerking bestaat tussen de markt en de functies in de plinten van de aangrenzende bebouwing. Zij kunnen dienen als uitbreiding van het aanbod (Albert Cuyp), voor aanvullende ontmoetingen zorgen (Borough Market London) of gewoon voor het spektakel van de markt met een kopje koffie of een biertje te aanschouwen (Noordermarkt Amsterdam).

Stedelijke ontmoetingsplek

We spreken af op de markt, bij de viskramen, of bij dat leuke terras. Ontmoeten is vaak minstens zo belangrijk als boodschappen doen. Voor de marktkooplui, in speciale horeca rond de markt en voor de bezoekers.

Procesfactoren in de omgeving

Onzichtbare elementen zoals de eigendomsituatie van het vastgoed rondom de markt, wet- en regelgeving (het marktwezen), en het ondernemerschap in de buurt vallen in deze categorie.

Bereikbaarheid

Goede ov-bereikbaarheid

Makkelijke bereikbaarheid vanuit de regio per auto en per openbaar vervoer zijn essentieel voor regionale markten, dit in tegenstelling tot lokale markten, die vooral lopend, per fiets en per auto bereikbaar moeten zijn. Tevens geldt dat korte loopafstanden van het regionale ov-station en de parkeerterreinen zwaar weegt, met name bij markten die niet in het centrum liggen. Niemand heeft zin om gekochte spullen lang te dragen.

Situering aan doorgaande stedelijke route

De situering van de regionale markt op een van de stedelijke hoofdroutes, kruispunten of tenminste op een van de langere straten helpen qua oriëntatie, bereikbaarheid en kan profiteren van passantenstromen.

De markt zelf

Omvang

Hierbij gaat het niet zo zeer om absolute getallen en oppervlaktes, maar veel meer om de balans van kwantiteit, kwaliteit en bereikbaarheid. De cruciale vraag daarbij is hoe groot de markt dan wel hoe bijzonder de markt moet zijn om mensen te verleiden om er naar toe te gaan. Specifieke markten in de binnenstedelijke situaties zoals de Noordermarkt of Bloemmarkt in Amsterdam zijn dankzij specifiek aanbod en centrale ligging in de stad minder afhankelijk van de kwantiteit van het aanbod, dan dezelfde markt aan de periferie van de stad. De voorbeelden laten zien dat succesvolle markten zowel dagmarkten als weekmarkten kunnen zijn. Duidelijk is wel dat een markt met attractiewaarde zoals de vismarkt in Hamburg baat heeft bij het feit dat het maar 1 keer per week is.

Onderscheidend aanbod

Juist regionale markten concurreren onderling en moeten zich ten opzichte van elkaar onderscheiden. Daarbij kunnen de culturele achtergrond en vraag van de plaatselijke bevolking tot een bijzonder thema leiden (Afrikaandermarkt Brussel) of de typische activiteiten van het gebied leidend zijn (Fischmarkt Hamburg).

Attractiewaarde

Soms kan een iconisch gebouw, hetzij oud (Visveiling Hamburg) hetzij nieuw (Barcelona) of (gepland bij de Binnenrotte Rotterdam) een krachtige trekker zijn. Het voordeel is climatisatie bij te heet, te koud of bij regenachtig weer. De traditie van markthallen is er in veel landen, zowel in zuidelijke als ook noordelijke streken.

Scores per voorbeeld

Eerder verschenen posts in deze reeks:

- vijf kenmerken van regionale markten

- internationale voorbeelden voor regionale markten

Ruimtelijke & programmatische condities voor regionale markten

Voor onze verkenning van regionale markten hebben wij zeven nationale en internationale markten bestudeerd. Per markt hebben we op vergelijkbare schaal een situatietekening gemaakt.

Aan de hand van een aantal internationale voorbeelden komen we tot condities waar een regionale markt aan zou moeten voldoen. Dat gaat over elementen zoals de plek en de omgeving, de bereikbaarheid en de kwaliteit van de markt zelf.

Per markt is er op vergelijkbare schaal een situatietekening gemaakt, en tonen we enkele data zoals de grootte van de markt, de specifieke attractiewaarde en de kenmerken waar de markt aan voldoet.

De onderzochte markten zijn:

• Melbourne – Queen Victoria Market
• Hamburg – Fischmarkt
• Londen – Borough Market
• Brussel – Zuidmarkt
• Rotterdam – Binnenrotte
• Wenen – Naschmarkt
• Den Haag – Haagse markt

Melbourne – Queen Victoria Market

Cijfers              

• Oppervlakte: 70.000 m², meer dan 600 retailers
• Dagelijks behalve maandag en woensdag, avondmarkt op woensdag

Attractie          

• Landmark in de stad
• Typisch voor Melbournes cultuur en erfgoed, nu monument
• Toeristische attractie als dagmarkt en nachtmarkt

Kenmerken      

• Groot areaal, meerdere complexen, nabij downtown Melbourne, naast het park Flagstaff Gardens
• Gemengd stedelijke context
• Tram- en bushaltes in directe omgeving
• Elk woensdagavond is nachtmarkt met bars, uitgaan eten, live entertainment

Hamburg – Fischmarkt

Cijfers              

• Oppervlakte: 35.000 m² waarvan 2.500 m² markthal
• Zaterdagnacht/zondagochtend van 5 tot 10 uur

Attractie

• Legendarische vismarkt is een must see voor iedere bezoeker
• Combinatie met uitgaan (aansluitend op zaterdagnacht) en recreatie
• Visverkoop direct vanuit vissersboten
• Imposante oude Fischmarkthal

Kenmerken      

• Ligging markt tussen de haven, de Reeperbahn (uitgaan) en St. Pauli Landungsbrücken (recreatie)
• Nabij OV: metro en S-Bahn
• Langgerekt, kan groeien in de lengte

Londen – Borough Market

Cijfers              

• Oppervlakte: 7000 m² markthal
• Groothandel dagelijks, donderdag en vrijdag retail

Attractie                      

• Bazaarachtige sfeer
• Goede horeca

Kenmerken

• Nabij en deel van zeer geliefde South Walk (zuidoever van de Thames)
• Nabij OV halte: metro
• Attractieve sfeer door menging met cafés, restaurants en bars, detailhandel aan randen en omgeving
• Mooie dakconstructie

Brussel – Zuidmarkt

Cijfers              

• Oppervlakte: 21.000 m², loopt door in omliggende straten
• Zondagsmarkt

Attractie          

• Afrikaans-oosterse markt met exotisch karakter
• Accent op Aziatische restaurants

Kenmerken      

• Uitstekende bereikbaarheid door ligging naast treinstation Gare du midi Brussel
• Stedelijke omgeving met hotels, horeca, uitgaan
• Specifiek aanbod: Noord-Afrikaanse kruiden en specerijen, olijven, kaas en vis
• Gedeeltelijk onder de treinsporen

Rotterdam – Binnenrotte

Cijfers              

• Oppervlakte: 19.500 m², 465 kramen, na 2014: markthal voor 100 stallen
• 3 dagen per week: dinsdag, zaterdag, zondag

Attractie

• Nieuwe iconische markthal met woningen
• Locatie met WOII geschiedenis, treinviaduct > tunnel

Kenmerken      

• Stedelijk plein bij OV knooppunt
• Combinatie met aantal stedelijke functies: bibliotheek, horeca, uitgaan

Wenen – Naschmarkt

Cijfers              

• Oppervlakte: 33.000 m²
• Dagelijks behalve zondag, zaterdag rommelmarkt (12.000 m²)

Attractie

• Culinaire markt, met vlooienmarkt
• Accent op Aziatische restaurants

Kenmerken      

• Ligging op radiaal naar Centrumring, grenzend aan de binnenstad (Karlsplatz)
• 1 km lange lineaire markt op middenberm van een stadsboulevard
• Ligging nabij andere stedelijke attracties als musea etc.
• Vlakbij 2 metrostations
• Combinatie marktkramen en paviljoens

Den Haag – Haagse Markt

Cijfers              

• Oppervlakte: 22.000 m²
• 4x per week

Attractie

• Gemengde warenmarkt markt met meer dan 500 kramen (grootste van Europa)
• Diversiteit aan producten, tweedehands, exotisch etc.

Kenmerken      

• Situering tussen de (allochtone) wijken Transvaal en Schilderswijk, 10 minuten vanaf het centrum
• Tram- en bushaltes in de directe omgeving
• Marktterrein is afgebakend met hekwerk, waardoor er weinig interactie is met de omgeving, op de koppen wel een concentratie van programma
• 3 wandelpaden van ruim 500 m lang

Andere posts uit deze reeks:

• vijf kenmerken van regionale markten
• ruimtelijke en programmatische condities van regionale markten

Regionale markten – voorbeelden

Goede doelen organisatie 1000 Drawings was gisteren te gast op het kantoor van Urhahn Urban Design in Amsterdam. Onder het motto ‘doodle for a difference’ hebben 10 collega’s in anderhalf uur tijd rond 50 doodles (tekeningen, schilderijen, schetsen) voor het goede doel gemaakt. De doodle van Mette werd zelfs uitgeroepen tot ‘doodle of the day’.

1000 Drawings is een goede doelen organisatie die mensen motiveert om (weer) kunstzinnig bezig te worden. Veel mensen hebben al jaren niet meer geschilderd of getekend en aarzelen in eerste instantie om pen of kwast in de hand te nemen. Maar verassend veel mensen ontdekken zodoende snel hun verloren creativiteit en blijven dan soms uren bezig.

Gedurende een paar maanden verzamelt 1000 Drawings meer dan duizend doodles van mensen uit heel Nederland (en de wereld). Al deze doodles worden tijdens het eindevenement op 19 april in het Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam verkocht. De opbrengst gaat dit jaar naar het project Favela Painting van Jeroen Koolhaas en Dre Urhahn.

1000 Drawings te gast bij Urhahn Urban Design

De Binckhorst is zonder twijfel één van de gebieden in Nederland met de hoogste adviseursdichtheid. Dit dubieuze predicaat heeft het gebied te danken aan haar uitgesproken karakter: een charmant en op het oog rommelig werkgebied middenin Den Haag. Op loopafstand van twee intercity stations, onder de rook van de binnenstad, nota bene met een afslag aan ‘s lands snelwegennet. Dat kan toch niet (alleen) het paradijs zijn voor autohandelaars en een betonmortelcentrale? Daar zit toch veel meer in?

Op die vraag heeft menig financieel strateeg, kunstenaar, conceptontwikkelaar, architect, procesmanager, projectontwikkelaar, planeconoom, makelaar en stedenbouwkundige (en de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik er één van ben) zich stukgebeten. Een Masterplan waarin de torens letterlijk tot in de hemel reikten, strandde op grootheidswaanzin. Een Integraal Ontwikkelingsplan met lossere kaders stuitte op een economische crisis. En dan moet het maar organisch. Bottom-up, dat is de pleister op de wonden.

Een geruststelling voor al die plannenmakers is dat de Binckhorst een rijke geschiedenis heeft van mislukte plannen. Plannen uit de koker van de ‘groten der aarde’: Dudok en Berlage kregen ook er geen voet aan de grond. Koolhaas hoeft zich dus niet te schamen. Ach, eigenlijk best een mooi lijstje om zelf ook op te prijken.

Organisch dus. De markt mag het nu doen. Kleinschalig en gedragen door de ondernemers en eigenaren in het gebied. Het is even schakelen. Jarenlang hebben ze nauwelijks een stem gehad en plots zijn ze aan zet. Of is dit niets nieuws onder de Binckhorst zon?

Het paradoxale is namelijk dat de Binckhorst schijnbaar aan het oog ontrokken – terwijl de plannenmakers druk bezig zijn ondertussen met nadenken, praten, tekenen en rekenen – geleidelijk transformeert. De Caballero Fabriek, een skatehal, een kinderdagverblijf, anti-kraak wonen, een fiat 500 speciaalzaak, een roeivereniging, een festival. Organisch dus. Het blijkt een kwestie van doen. En in dat spel doen wij mee. Wij gaan de leegstand te lijf door zichtbaar het verschil te maken. De Binckubator is straks gewoon te bewonderen aan de Saturnusstraat.

De opportunistische adviseur die zichzelf opnieuw uitvindt. Want de Urbanisator advisereert natuurlijk de Urbanisator.

Wij van WC Eend

Markten zijn er in alle vormen, kleuren en maten. Volgens Urhahn Urban Design zijn er vijf kenmerken van regionale markten:

1. Groot aanbod. Het is een markt die niet alleen de bewoners van de directe omgeving bedient maar bewoners en bezoekers van een aanzienlijk groter verzorgingsgebied trekt.

2. Onderscheidend. Met een specifiek aanbod en een bijzonder thema kan een markt zich het beste in de regio onderscheiden. Ook elementen als een aantrekkelijke omgeving doen hier in mee.

3. Authentiek. Een regionale markt sluit op een natuurlijke wijze aan op de geschiedenis van de plek, de culturele bijzonderheid van specifieke bevolkingsgroepen, activiteiten van de bevolkingsgroep de couleur locale, een bijzonder DNA van de bevolking. Bijna alle aantrekkelijke markten hebben een lange geschiedenis, een sterke verbondenheid met de bijzondere plek en de regio en hebben zich door de tijd heen ontwikkeld.

4. Populaire plek in de stad. Men gaat er niet allen naar toe voor boodschappen, maar ook om elkaar te ontmoeten, de sfeer te proeven, te snuffelen en te slenteren of lekker wat te eten.

5. Tegelijk buurtmarkt, stadsdeelmarkt en regionale markt. Verankerd in de lokale cultuur, passend bij de geschiedenis van de stad of metropool kan een regionale markt zelfs internationale bekendheid krijgen en is hij een manier om het bijzondere van een stad of een metropool te beleven.

Aan de hand van deze eerste reeks kenmerken heeft Urhahn Urban Design 7 voorbeelden van succesvolle markten geselecteerd, die geholpen hebben om de condities voor succesvolle regionale markten te formuleren.

Lees hier meer over de 7 voorbeelden.
Lees hier meer over de condities voor succesvolle regionale markten

Vijf kenmerken van regionale markten

Sjoerd Feenstra van Urhahn Urban Design is Ateliermeester op de werkateliers voor de Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente. Focus van het 1e werkatelier ontwikkelagenda Netwerkstad Twente was het functioneren van de netwerkstad en toepasbaarheid van de spontane stad filosofie op regionale schaal. Hoe functioneert de netwerkstad? Welke opgaven komen daaruit rollen? Deze opgaven zijn ‘doorspekt’ met de filosofie van de spontane stad. Het besef dat de overheid niet alleen aan de lat staat en dat we in het opstellen en uitvoeren van de agenda afhankelijk zijn van initiatieven, van ondernemerschap, van ambassadeurs van de netwerkstad.

Perspectief: de netwerkstad Twente in 2040 

De ruimtelijke contouren zijn nagenoeg dezelfde als 30 jaar geleden: de kwaliteitssprong is gemaakt in de bestaande steden en het landschap. Het ijzersterke landschap zorgt voor zuurstof tussen de steden. Twente als 1 functionerend systeem in alle opzichten: één arbeidsmarkt, één economie, één cultuur, één regio. En ook één samenhangende ruimtelijk systeem: grote synergie tussen de steden onderling, complementair en compleet. De inwoners van steden voelen zich in de eerste plaats Tukker, maar ook nog steeds Almeloër, Oldenzaler etc. De lokale identiteit van de steden is sterk en onderscheidend.

In de steden is het initiatief aan de bewoners en de ondernemers: zij dragen de ontwikkeling en zorgen op het kleine schaalniveau voor een continue vernieuwing. De Twentse overheid is daarin ondersteunend en geeft geregeld het goede voorbeeld. De spelregels zijn glashelder.

Dat heeft geleid tot een regio met heel veel verschillende condensatiepunten: economisch, cultureel, stedelijk, sociaal, recreatief. De sterke onderlinge netwerken in de Twente krijgen in alle deze facetten gestalte: op plekken waar het leven en de mensen samen komen. Het Noaberschap blijkt tijdloos.

Dat geldt ook voor de handen uit de mouwen mentaliteit van Tukker. Ondernemerschap zit in het DNA van de regio: de nieuwe Siemens, Stork, Koninklijke Ten Cate, Eaton Hole zijn actief en geven de Twentse bedrijven een internationaal aanzien. Maar het zijn niet alleen de grote bedrijven die het beeld bepalen: juist het ongekend grote netwerk van kleine innovatieve ondernemers is uniek en beeldbepalend. De voedingsbodem voor ondernemerschap is versterkt door een vlekkeloze samenwerking in de triple helix.

Het onderwijsaanbod van de Universiteit Twente en de hogeschool is enorm uitgebreid met toonaangevende specialistische faculteiten. In alfa, bèta en gamma wetenschappen. Sommige liggen in het groen van de campus, andere middenin de dynamiek van de stad. In feite is er voor de Tukker geen enkele aanleiding om in deze levensfase de regio te verlaten.

Talentontwikkeling: Twente is de plek in West Europa waar (internationale) studenten tijdens hun studie begeleid worden in het ontwikkelen van individuele talenten & in het opbouwen van eigen bedrijven. Lectoren en professoren zijn zelfs aan deze bedrijven verbonden en zetten samen met regionale ondernemers in op de relatie met regionale bedrijven.

Twente is ook uiterst gastvrij voor buitenlandse studenten. Speciale woonmilieus & voorzieningen bieden studenten en docenten uit de hele wereld een gastvrij onthaal. Twente heeft de grootste studentenvereniging van studenten uit India uitgebouwd tot een speciale wijk nabij het centrum van Hengelo.

De haven van Twente is uitgegroeid tot de grootste binnenstedelijke haven van Europa. Spoor, water en weg komen hier samen via een multimodaal overslagcentrum. Maar het is meer dan overslag, hier wordt echt waarde toegevoegd. Het is een katalysator voor de hele Twentse economie. De havens van Almelo en Enschede zijn geleidelijk getransformeerd tot aantrekkelijke stukken stad.

Twente is de regio van twee snelheden: ultrasnel verbonden met de buitenwereld via glasfiber, spoor, weg, water en door de lucht. Twente als economische hub (technology) verbonden aan overige valleys in NL: Food Valley Wageningen & Health Valley Arnhem-Nijmegen. Ontspannen in het dagelijkse leven: geen (Randstedelijk) gevlieg en gehaast, maar een eigen Twents tempo.

De Twente identiteit krijgt letterlijk een gezicht aan de A1, de lijn Amsterdam-Moskou. “Wij zijn Twente” (ooit in 2010 op een viaduct gespoten) heet bezoekers van buiten welkom. Het blijkt een kwestie van het viaduct 180 graden draaien.

“Kieken wat et wordt”  heeft definitief plaatsgemaakt voor “kneupen doorhakke”.

Werkateliers Ontwikkelagenda Netwerkstad Twente

Stichting Babel is een denktank voor stedelijke en culturele ontwikkeling van de Zaanstreek en bestaat uit architecten, stedenbouwkundigen en kunstenaars. Begin 2011 organiseert zij een workshop over ‘pauzelandschappen’ in de Zaanstreek, een workshop over wat je met onduidelijke en ondefinieerbare plekken die braak liggen, ‘onke plekken’ in de streektaal, zou kunnen doen. De Hemmes wordt geselecteerd om onderwerp te worden voor deze workshop.

Onke plek

De workshop levert voor ‘onke plek’ De Hemmes een hoop ideeën op voor tijdelijk gebruik die ook aan de ontwikkeling op de lange termijn zouden kunnen bijdragen. De ideeën worden gebundeld in een boekje en de initiatiefnemers organiseren een eendaagse manifestatie op het terrein. Daarmee komt de plek in de (media)aandacht en worden verschillende bij het gebied betrokken partijen op een laagdrempelige manier met elkaar verbonden.

Tijdelijk gebruik

Als de gemeente Zaanstad begin 2012 een deel van De Hemmes opkoopt, ontstaat er een nieuwe dynamiek in het gebied. De gemeente zoekt actief contact met de initiatiefnemers om verder te praten over tijdelijke invulling van het gebied. Daarop ontwikkelt een vanuit de workshop samengestelde groep (Bas Husslage en Nanine Carree, i.s.m. Anouk Distelbrink, Klaar van der Lippe, Remco Reijke, Bart Stuart en Krijn van de Voorn) een plan om het gebied te verbinden met de Zaanse Schans. Daar is behoefte aan een camperplek. Het terrein van De Hemmes zou er geschikt voor zijn. Door een vaarverbinding met de Zaanse Schans te realiseren, zou een mooie toeristische route kunnen worden gerealiseerd: Zaanse Schans, de schans die op het terrein van Duyvis nu zichtbaar wordt gemaakt, De Hemmes, buurtschap Haaldersbroek en weer terug naar de Zaanse Schans. Op het terrein zouden ook een aantal tijdelijke jongerenwoningen kunnen worden geplaatst waar corporatie ZVH een nieuwe plek voor zoekt. De jongeren zouden een rol kunnen spelen in het beheer van de camperplaats/camping. Tot slot zouden er festiviteiten op het terrein kunnen worden georganiseerd.

Afwachten

Na een energieke start sinds de aankoop door de gemeente is haar houding wat meer afwachtend geworden. In de ogen van de initiatiefnemers wacht de gemeente eerst op een volledig uitgekristalliseerd initiatief voordat ze actie ondernemen. Voor tijdelijk gebruik op het terrein mogelijk is, zal echter eerst een leeflaag op de vervuilde grond gestort moeten worden, en of de gemeente daar op korte termijn in investeert is nog onduidelijk.

Braak liggend terrein verbinden met omgeving